Biuletyn Informacji Publicznej
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie

Petycje jednostkowe

Lp 1. WIS-040/18/26

PETYCJA

do Prezesów Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Polsce w sprawie systemowego problemu w orzecznictwie dotyczącym odpłatności za pobyt w DPS**

Adresaci (wysyłka zbiorowa — PREZESI WSA):

1. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ul. Jasna 2/4, 00‑013 Warszawa
2. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ul. Rakowicka 10, 31‑511 Kraków
3. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku al. Zwycięstwa 16/17, 80‑219 Gdańsk
4. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ul. Ratajczaka 10/12, 61‑815 Poznań
5. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ul. Św. Mikołaja 78/79, 50‑126 Wrocław
6. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego 2, 44‑101 Gliwice
7. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ul. Kraszewskiego 4, 35‑016 Rzeszów
8. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku ul. H. Sienkiewicza 84, 15‑005 Białystok
9. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ul. Emilii Plater 1, 10‑562 Olsztyn
10. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ul. Staromłyńska 10, 70‑561 Szczecin
11. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach ul. Prosta 10, 25‑366 Kielce
12. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ul. Kośnego 70, 45‑372 Opole
13. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ul. Piotrkowska 135, 90‑434 Łódź
14. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ul. M. Curie‑Skłodowskiej 40, 20‑029 Lublin
15. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim ul. Dąbrowskiego 13, 66‑400 Gorzów Wielkopolski

PETYCJA

Szanowni Państwo Prezesi,

na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o petycjach zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań analitycznych i sygnalizacyjnych dotyczących systemowego problemu w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Petycja dotyczy błędnej, utrwalonej od lat wykładni art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która prowadzi do:

• pomijania zstępnych pierwszego stopnia,
• obciążania wnuków, którzy nie występują w art. 61 ust. 1 u.p.s.,
• stosowania argumentacji alimentacyjnej w postępowaniu administracyjnym,
• nielegalnego rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,
• ignorowania przepisów ustrojowych: art. 1, art. 2 i art. 3 u.p.s.,
• pomijania wykładni MPiPS SPS 023 419/08,
• pomijania stanowiska Komisji Europejskiej z 2026 r.

I. Istota problemu

Art. 61 ust. 2 u.p.s. jest od lat interpretowany odwrotnie niż wynika to z jego treści i funkcji. Przepis ten:

• nie ustala osoby zobowiązanej,
• nie ustala wysokości opłaty,
• nie jest taryfikatorem alimentacyjnym,
• nie może być stosowany jak Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Jego jedyną funkcją jest ochrona rodziny osoby zobowiązanej przed pogorszeniem sytuacji życiowej.

W praktyce jednak jest traktowany jak „taryfikator alimentacyjny”, co prowadzi do stosowania logiki prawa rodzinnego w postępowaniu administracyjnym — mimo że ustawa o pomocy społecznej jest ustawą publicznoprawną.

II. Skutki błędnej wykładni

W orzecznictwie pojawiają się rozstrzygnięcia, w których:

• pomija się syna mieszkanki DPS,
• obciąża się wnuka,
• uzasadnienie opiera się na „powinności rodzinnej”,
• nie analizuje się art. 1–3 u.p.s.,
• nie bada się realnych możliwości finansowych rodziny (art. 103 ust. 2 u.p.s.),
• stosuje się kryteria dochodowe jak w zasiłkach.

Przykładem błędnej wykładni jest wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. I OSK 1375/22, w którym utrzymano obciążenie wnuka mimo żyjącego syna mieszkanki DPS.

Warto podkreślić, że:

• wnuk nie występuje w ustawie o pomocy społecznej jako osoba zobowiązana,
• katalog osób zobowiązanych z art. 61 ust. 1 u.p.s. ma charakter zamknięty,
• ustawa wymienia wyłącznie: mieszkańca, małżonka, zstępnych dzieci ( rodzica mieszkańca DPS) przed wstępnymi (czyli rodziców nieletnich dzieci mieszkańców DPS), oraz gminę,
• na tym katalog się kończy — nie obejmuje wnuków, kuzynów, rodzeństwa ani żadnych dalszych krewnych.

Obciążenie wnuka jest zatem:

• bezprawnym rozszerzeniem katalogu osób zobowiązanych,
• naruszeniem art. 61 ust. 1 u.p.s.,
• naruszeniem zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji),
• naruszeniem art. 1–3 u.p.s.,
• naruszeniem wykładni MPiPS SPS 023 419/08,
• naruszeniem art. 103 ust. 2 u.p.s.,
• oraz naruszeniem zakazu dyskryminacji migrantów wskazanego przez Komisję Europejską (2026).

Wyrok NSA I OSK 1375/22 jest więc przykładem systemowego błędu interpretacyjnego, który wymaga pilnej analizy ze strony Prezesów WSA oraz sygnalizacji problemu do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

III. Załączniki (komplet materiałów)

1. Alimentacja DPS‑owa to mit
2. Odpłatność za DPS: możliwości znikają, kryteria rządzą
3. Publicznoprawny fikołek: 16 lat zniekształcania art. 61 ust. 1
4. Samouk kontra system: błędna interpretacja MRPiPS
5. Art. 5 u.p.s. – zasada terytorialności
6. Art. 103 ust. 2 ignorowany w całej Polsce
7. Stanowisko Komisji Europejskiej EMPL.D.2/DB/DK (2026)
8. Odpowiedź na pismo KE
9. Zestawienie przepisów ustawy o pomocy społecznej
10. DPS i prawo: wystąpienia do SKO i NSA
11. Systemowy układ fiskalny państwa, gmin i sądów
12. Dlaczego nie możesz płacić za dziadków
13. Rodzina nie jest winna. Osoba w DPS nie jest winna. Winne jest państwo

IV. Wniosek petycji

Wnoszę o:

1. podjęcie analizy systemowej przedstawionego problemu,
2. uwzględnienie literalnej wykładni ustawy o pomocy społecznej,
3. ocenę praktyki rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,
4. ocenę stosowania alimentacji w postępowaniu administracyjnym,
5. rozważenie potrzeby uchwały interpretacyjnej,
6. sygnalizację problemu do NSA,
7. przywrócenie zgodności orzecznictwa z art. 1–3, art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s.

Problem ma charakter ogólnokrajowy i dotyczy tysięcy rodzin, które są obciążane obowiązkami, których ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje.

Lp.2 W/lS-040/18/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Rzeszowie ul. Kraszewskiego 4A
Wydział Informacji Sądowej
Tel: 17 860-45-07; 17 860-45-08
W/IS-040/18/26 Rzeszów, dnia 23 września 2026 r.
Pan
 
 
 
W odpowiedzi na petycję z dnia 26 lipca 2026 r. skierowaną do Prezesa
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, dotyczącą oceny kierunków
wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej przyjmowanych w orzecznictwie
sądów administracyjnych oraz podjęcia działań zmierzających do zmiany utrwalonej
linii orzeczniczej, a także w związku z pismem z dnia 30 lipca 2026 r. stanowiącym
uzupełnienie petycji oraz pismem z dnia 11 sierpnia 2026 r. zatytułowanym „Korekta
i uzupełnienie petycji”, działając z upoważnienia Prezesa Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Rzeszowie wyjaśniam, co następuje.
Jak stanowi przepis art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) zwanej dalej „p.u.s.a.”,
sędziowie sądów administracyjnych i asesorzy sądowi w sprawowaniu swojego
urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji RP oraz ustawom. Jednocześnie,
zgodnie z art. 20 § 1 p.u.s.a. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kieruje
sądem i reprezentuje go na zewnątrz, pełni czynności administracji sądowej oraz
inne czynności przewidziane w ustawie. Czynności związane z kierowaniem
i nadzorem nad działalnością administracyjną Sądu nie mogą jednak, zgodnie z art.
22 § 4 p.u.s.a. wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli.
Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że Prezes WSA w Rzeszowie nie
posiada kompetencji do ingerowania w treść orzeczeń sądowych, dokonywania
wiążącej oceny prawidłowości wykładni prawa przyjętej przez skład orzekający ani
kształtowania kierunków orzecznictwa Sądu. Nie jest również możliwe wydawanie
przez Prezesa WSA w Rzeszowie wytycznych dotyczących sposobu wykładni
przepisów prawa, które wiązałyby składy orzekające.
W ramach realizacji swoich obowiązków w zakresie administracji sądowej
Prezes, zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. regulamin wewnętrznego urzędowania
wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 779 ze zm.)
zapoznaje się z orzecznictwem sądu oraz organizuje narady sędziów lub
referendarzy sądowych w celu omówienia przepisów prawnych budzących
wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sadu,
a także informuje o wynikach tych narad prezesa właściwej Izby w Naczelnym Sądzie
Administracyjnym.
Jednocześnie zgodnie z art. 3 § 2 p.u.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny
sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych
w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, w szczególności rozpoznaje
środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów oraz podejmuje uchwały wyjaśniające
zagadnienia prawne.
Oznacza to, że ocena prawidłowości konkretnych rozstrzygnięć wydanych
przez wojewódzkie sądy administracyjne następuje w ramach przewidzianych
prawem środków zaskarżenia.
Z kolei w przypadku rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych,
zgodnie z treścią przepisu art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. -
dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu
wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało te rozbieżności.
W myśl przepisu art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały tego rodzaju Naczelny Sąd
Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych
i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka, ministra właściwego do spraw
finansów publicznych.
Mając powyższe na uwadze, w zakresie właściwości Prezesa WSA
w Rzeszowie brak jest podstaw prawnych do podjęcia działań wskazanych w petycji
oraz jej uzupełnieniu.